Hz. Muhammed (sav)'in Yaşadığı Dönemde Tefsir

Hz. Muhammed (sav)'in Yaşadığı Dönemde Tefsir


Hz. Muhammed’in peygamberlikle ilgili iki temel görevi kendisine indirilen vahyi insanlara iletmek (tebliğ) ve açıklamaktır (tebyin). Bu nedenle Kur’an’ın tefsiri Peygamberimizle başlamıştır. Çünkü Peygamberimiz, vahyin ilk muhatabıdır. Kur’an, Peygamberimize indirildiğinden en iyi ve en doğru açıklamasını da o bilmektedir.

Kur’an’ın ilk muhatapları olan sahabiler onun ruhuna vakıf oldukları hâlde, ayetleri iyice anlamak ve doğru amel etmek konusunda zaman zaman Hz. Peygamberin tefsirine ihtiyaç duymuşlardır. Peygamberimiz de lüzum gördükçe ayetleri tefsir etmiştir. Yaptığı açıklamalarla Kur’an’ınanlaşılmasını ve yaşanmasını sağlamış, amelî konulardaki davranışlarıyla da ayetlerin uygulanışını göstermiştir.

Kur’an-ı Kerim’de namazın emredilmiş olduğunu, ancak namazın vakitleri, rekât sayıları ve diğer detaylarının Peygamberimiz tarafından açıklandığını bu duruma örnek olarak gösterebiliriz.Yine Kur’an’da hac emredilmiş, ancak haccın nasıl uygulanacağı peygamberimiz tarafından uygulamalı olarak gösterilmiştir. Buna göre Peygamberimizin Kur’an’ı tefsiri, sadece sözle değil, aynı zamanda davranışlarıyla da fiilî bir tefsirdir.

İlahî hitabın, indirildiği toplumun seviyesini ve anlayışını gözetmesi, onların ayetleri anlamada fazla bir açıklamaya ihtiyaç duymadıklarını gösterir. Bu yüzden Peygamberimizin müfessir özelliğinden daha çok mübelliğ özelliği ön plana çıkar. Ancak ihtiyaç duyulduğunda anlayış farklarından doğan soru ve sorunları çözmüş olduğu gerçeğini de unutmamak gerekir. Örneğin; Peygamberimiz bazı kelime ve ayetleri bazen doğrudan, bazen soru üzerine, bazen de kendisi sorup ardından cevaplamak suretiyle açıklamıştır. Bununla birlikte Peygamberimizin tefsiri, lügat, belagat gibi ilimlerden hareketle yapılmış sistematik ve ayrıntılı bir tefsir de değildir. O, daha ziyade indirilen ayetlerin ilahî maksadının daha iyi anlaşılmasını sağlamak, insanları ibadete teşvik etmek ve güzel ahlaka yönlendirmek amacıyla açıklamalar yapmıştır