İlim Rehberi

İlim & Bilgi Rehberiniz

Rüzgarların Oluşturduğu Yer Şekilleri

Rüzgarın yeryüzünü şekillendirme faaliyetleri daha çok bitki örtüsünden yoksun çöllerle yarıkurak bölgelerde görülür.

Rüzgâr, bellibir hızdan sonra estiği yerlerden pek çok yumuşak malzemeleri beraberinde alarak  o yerde aşınım şekilleri oluştururlar. Aşındırdığı bu malzemeleri hızının kesildiği bölgede bırakarak birikim şekilleri meydana getirir. Rüzgâr, daha çok kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde daha tesirli olduğu için rüzgâr aşınım ve birikim şekilleri buralarda görürülür.

Rüzgarın yeryüzündeki aşındırma işlemini iki şekilde gerçekleştirir. Bunlardan birincisi kum, kil ve mil gibi gevşek materyallerin hızlı rüzgar tarafından aşındırılarak taşınması olayıdır. Bu olaya deflasyon denir. İkincisi ise rüzgârın yerden kaldırarak taşıdığı malzemeleri sert zeminlere ve kaya yüzeylerine çarptırması olayıdır. Bu olaya korozyon denir.

Tortul kayaların zayıf kesimlerinin korozyon sonucu aşındırılmasıyla oluşmuş, rüzgâr yönüne paralel olarak uzanan "U" şekline benzer oluklardır. Bu tür şekiller Orta Asya'da yaygın olarak görülür

Rüzgâr aşındırması ve biriktirmesi sonucu aşağıdaki yer şekilleri oluşur.

1. Mantar kaya

Daha çok kurak ve yarı kurak bölgelerde görülür. Bu bölgelerde rüzgarın etkisiyle  kayaların alt kısımlarının  aşındırılması sonucu oluşurlar. Bu kayalar zamanla mantar görünümlü olduklarından bu isimle belirtilmiştir.

2- Tafoni

Suda çözünebilen kayaçların bulunduğu yerlerde kayaçların çözünen kısımlarının rüzgar tarafından aşındırılması sonucu oluşan kovuklardır.

3-Barkan

Rüzgârın biriktirmesi neticesinde meydana gelen hilal biçimindeki şekillerdir.

4. Kumullar

Kum tanelerinin oluşturdukları yığınlara kumul adı verilir.

5. Lösler

Rüzgârın taşıdığı ince boyuttaki malzemeleri hızının azaldığı yerde biriktirmesiyle oluşan depolardır.