İlim Rehberi

İlim & Bilgi Rehberiniz

Buzulların Meydana Getirdiği Şekiller

Uzun yıllar boyunca yağan kar üst üste birikir. Kar, zamanla erime ve donma olayı sonucunda kristalleşerek
buzkar buzuna dönüşür. Buzkar buzunu oluşturan taneler, kar yağışları ile gittikçe artan basınç altında sıkışır ve taneler arasındaki boşluklar kapanır. Böylece buzkar buzuna göre daha iri kristallerden oluşan glasiye buzu meydana gelir. Bunun sonucunda buzullar oluşur .

Buzullar hareket hâlindedir. Ancak bu hareketin hızı buzulun büyüklüğüne ve eğime göre değişir. Örneğin;
örtü buzulları yılda 6-9 metre hızla hareket ederken vadi buzullarında bu hız daha fazladır. Vadi buzulları eğim doğrultusunda kayarcasına hareket ederken vadiyi aşındırır ve vadinin görünümünü değiştirir.

Buzulların Oluşturduğu Şekilleri kısaca şu şekilde özetleyebiliriz.

Buzulların Meydana Getirdiği Şekiller

Buzul Gölleri: Buzulların aşındırarak oluşturduğu çukurlarda suların birikmesi sonucu buzul gölleri meydana gelir.

Vadi Buzlu: Buzullar vadi boyunca hareket eder. Bu hareketi sırasında vadinin de şeklini değiştirerek “U” şeklinde vadiler oluşturur. Vadileri kaplayan bu buzullara vadi buzulu adı verilir.

Örtülü Buzlu: Buzullar, Antarktika ve Gröndland gibi büyük kara parçaları üzerinde örtü buzulu şeklinde geniş alanlara yayılmıştır.

Takke Buzlu: Yüksek dağların zirvelerini örten buzullar takke buzulunu oluşturur.

Sirk Buzulları: Sirk buzulları, dağlardaki çukur ya da çanaklara yerleşmiş buzullardır.

Buzullar, aşındırarak taşıdıkları çeşitli boyuttaki malzemeyi hareketin bittiği yerlerde biriktirirler. Bu malzemeye moren (buzul taş) adı verilir. Morenler, buzul erimesi sonucu oluşan akarsular tarafından taşınarak eğimin azaldığı yerlerde biriktirilir ve bu yerlerde sander düzlüklerini meydana getirir.
Buzullar, sert kayaları çizerek ve cilalayarak hörgüç- kaya adı verilen şekiller oluşturur